Kamu Görevlileri Etik Kurulundan: KAMU GÖREVLİLERİ ETİK KURULU KARARI Dosya Numarası : 2008/59 Başvuru Tarihi : 15/05/2008 Karar Tarihi : 11/06/2009 Karar Numarası : 2009/23 A. BAŞVURAN Hayati
KABUKÇU B. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN KAMU
GÖREVLİSİ Hüseyin
GEMİ, Serinhisar Belediye Başkanı C. RAPORTÖR Ergün
TORLAK D. İDDİALARIN ÖZETİ Başvuran
dilekçesinde özetle; Serinhisar Belediye Başkanı Hüseyin GEMİ’nin,
düğün, sünnet vb törenlerde, altın hediye ettiğini ve hediyelerin parasını
belediye bütçesinden karşıladığını, bu durumun ilçede çeşitli dedikodulara
vesile olduğunu, bu nedenle belediye başkanından şikâyetçi olduğunu dile
getirmiştir. E. İNCELEME Raportör
tarafından yapılan inceleme ve araştırma sonucu hazırlanan rapor değerlendirilerek,
02/04/2009 tarihinde konunun esastan incelenmesine
geçilmiştir. İçişleri
Bakanlığı’ndan 03/06/2008 tarihli yazı ile konu
hakkında gerekli incelemenin yapılarak, bilgi ve belge gönderilmesi talep
edilmiş; anılan bakanlıktan gelen 20/02/2009 tarihli cevabi yazıda, Denizli
Valiliğince yapılan ön araştırma neticesinde düzenlenen raporda; yapılan
işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu, bu itibarla Serinhisar Belediye
Başkanı Hüseyin GEMİ hakkında, 4483 sayılı Yasa gereğince ön inceleme
yapılmasına gerek olmadığı belirtilmiştir. Dosya
üzerinde ve 08/04/2009 tarihinde mahallinde yapılan
inceleme sonucunda temin edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde; Serinhisar
Belediye Başkanlığı’nın bütçesinden, temsil ve ağırlama ödeneği olarak 2006
yılında 5.000,00 TL, 2007 yılında 10.000,00 TL ve 2008 yılında 15.000,00 TL
kaynak ayrıldığı, Belediye Başkanı Hüseyin GEMİ’nin
ilçede yapılan düğün, sünnet vb. törenlerde çeyrek altın hediye ettiği, söz
konusu hediyelerin parasını belediye bütçesinin temsil ve ağırlama
ödeneğinden karşıladığı, bu bağlamda; her yıla ait toplu olarak düzenlenen
faturalara bağlı olarak, 2006 yılında 80 adet çeyrek altın karşılığı 4.000,00
TL, 2007 yılında 134 adet çeyrek altın karşılığı 6.566,00 TL ve 2008 yılında
ise 133 adet çeyrek altın karşılığı 9.709,00 TL ödemenin kuyumcuya yapıldığı,
ancak alınan bu altınların kimlere, ne zaman ve ne kadar verildiği
hususlarına ilişkin herhangi bir kaydın da mevcut olmadığı anlaşılmıştır. Söz
konusu iddianın, bilgi ve belgelere dayanılarak yapılan değerlendirilmesi
sonucunda, Serinhisar Belediye Başkanı Hüseyin GEMİ’nin
savunmasının istenmesine karar verilmiştir. F. SAVUNMANIN ÖZETİ Serinhisar
Belediye Başkanı Hüseyin GEMİ, 04/05/2009 tarihinde
gönderdiği yazılı savunmada; ilçesinde yapılan düğün sünnet vb. törenlerde,
alınan altınları ilçenin örf ve adeti gereği takı olarak taktığını, Belediye
Başkanı olarak düğün ve sünnet törenlerinde takmış olduğu çeyrek altınların
ödemesini, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri”
başlıklı 38. maddesinin (o) bendine, ayrıca İçişleri Bakanlığınca çıkartılan
“Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri
Yönergesi”nin 10. maddesine istinaden belediye bütçesinden yaptığını
belirtmiştir. KARAR Dosyadaki
bilgi, belgeler ve mahallinde yapılan inceleme ile tanık anlatımları birlikte
değerlendirildiğinde; Serinhisar Belediye Başkanı Hüseyin Gemi’nin, 2006,
2007 ve 2008 yıllarında ilçede yapılan düğün ve sünnet törenlerine hediye
olarak çeyrek altın götürdüğü, söz konusu altınların parasını belediye
bütçesinin temsil ve ağırlama ödeneğinden karşıladığı anlaşılmaktadır. 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki Kanunun 3. maddesinde Kurul, “Kamu
görevlilerinin görevlerini yürütürken uymaları gereken etik davranış
ilkelerini hazırlayacağı yönetmeliklerle belirlemek, etik davranış
ilkelerinin ihlal edildiği iddiası ile re’sen veya
yapılacak başvurular üzerine gerekli inceleme ve araştırma yaparak sonucu
ilgili makamlara bildirmek, kamuda etik kültürünü yerleştirmek üzere çalışmalar
yapmak veya yaptırmak ve bu konuda yapılacak çalışmalara destek olmakla
görevli ve yetkili” kılınmıştır. 5176
sayılı Kanun’un 7. maddesinin verdiği açık yetkiye istinaden Kurul tarafından
hazırlanan Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelik Başbakanın onayı ile 13/04/2005
tarih ve 25785 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Görüldüğü üzere etik davranış ilkelerinin belirlenmesi ve bu davranış
ilkelerinin ihlal edildiği iddiası ile gerekli inceleme ve araştırmaların
yapılması ve sonucun ilgili makamlara bildirilmesi, Kamu Görevlileri Etik
Kurulunun görev ve yetkisi içinde yer almıştır. Yönetmelik’in
“Hediye alma ve menfaat sağlama yasağı” ilkesini düzenleyen 15. maddesinin
dördüncü fıkrasında, “Kamu görevlileri, kamu kaynaklarını kullanarak hediye
veremez, resmi gün, tören ve bayramlar dışında, hiçbir gerçek veya tüzel
kişiye çelenk veya çiçek gönderemezler; görev ve hizmetle ilgisi olmayan
kutlama, duyuru ve anma ilanları veremezler.” ve ayrıca anılan Yönetmelik’in “Kamu malları ve kaynaklarının kullanımı”na ilişkin 16. maddesinde “Kamu görevlileri,
kamu bina ve taşıtları ile diğer kamu malları ve kaynaklarını kamusal amaçlar
ve hizmet gerekleri dışında kullanamaz ve kullandıramazlar, bunları korur ve
her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri alırlar.” Hükümleri
yer almaktadır. Serinhisar
Belediye Başkanı Hüseyin GEMİ, ilçede yapılan düğün ve sünnet törenlerinde,
hediye olarak takmış olduğu altınların parasını belediye bütçesinden
karşıladığını kabul etmekte ve bunu 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38.
maddesinin (o) bendinde yer alan “Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan
ödeneği kullanmak” hükmü ile İçişleri Bakanlığı’nın 24/05/1984
tarihli “Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil – Ağırlama ve Tören Giderleri
Yönergesi”nin 10. maddesinde düzenlenen “ Yukarıdaki maddelerde belirtilen
giderler dışında kalan ve yapılması Belde için gerekli olan veya mahalli örf,
adet ve sosyal yaşantı içinde gerekli sayılan etkinlik ve törenler için
(nişan, nikah, ölüm gibi) harcama yapılabilir.” hükmüne dayandırmaktadır. Oysa, etik davranış ilkelerini belirleme yetkisi tamamıyla
Kurula verilmiş ve Kurul da bunu bir Yönetmelikle düzenlemiştir. Öte yandan,
5176 sayılı Kanun’un açıkça vurguladığı gibi, Kamu Görevlileri Etik
Kurulu’nun temel amacı, kapsam içindeki kurum ve kuruluşlarda, saydamlık,
tarafsızlık, dürüstlük, hesap verebilirlik ve kamu yararını gözetme gibi etik
davranış ilkelerini yalnızca belirlemek değil aynı zamanda uygulamayı da
gözeterek etik kültürün yerleştirilmesini sağlamaktır. 5176
sayılı Kanun ve buna dayanılarak çıkarılan Yönetmelik’in
ilgili hükümleri çerçevesinde, İçişleri Bakanlığı’nın söz konusu
Yönergesi’nde yer alan hususların yapılan harcamalara hukuki gerekçe olarak
gösterilemeyeceği açıktır. Ayrıca, Belediye Başkanının bu fiili, temsil ve
ağırlama giderleri kapsamında kamu hizmetlerinin bir parçası olarak değerlendirilemez.
Yukarıda yapılan açıklamalar ile dosyadaki bilgi ve belgelerin
değerlendirilmesi sonucunda; Serinhisar Belediye Başkanı Hüseyin GEMİ’nin, Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile
Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 15.
maddesindeki “Hediye alma ve menfaat sağlama yasağı ” ile 16. maddesindeki
“Kamu malları ve kaynaklarının kullanımı”na ilişkin
hükümlerde yer alan etik davranış ilkelerine aykırı davrandığına, kararın
Resmî Gazete’de yayımlanmasına ve taraflara tebliğine, tebliğinden itibaren
60 gün içinde idari yargı yolu açık olmak üzere, 11/06/2009 tarihinde oyçokluğu ile karar verilmiştir. Prof. Dr. Bilal ERYILMAZ Talip
KABAN Selçuk
HONDU Başkan Üye Üye (x) Erdoğan KESİM Metin
İlyas AKSOY Filiz
DİNÇMEN Üye Üye Üye Muharrem
GÖKTAYOĞLU Prof.
Dr. Salih AYNURAL Üye Üye AZLIK OYU Belediye
başkanı olan şahsın, düğünlerde ilgililere altın hediye etmesi, bunların
bedelini belediye bütçesinden karşılaması nedeniyle Kurulumuza
başvurulmuştur. Belediye
bütçesinden, başka bir ifade ile kamu kaynaklarından sağlanan altınların
düğün, sünnet sahiplerine hediye edilmesinin etik ve ahlak kurallarına
aykırılık teşkil edip etmeyeceği konusunun tespiti gerekmektedir. Genel
ve mahalli idare, ülke düzeyinde ve mahalli nitelikteki kamu hizmetlerini
görmek üzere oluşturulmuştur. Dolayısıyla idarenin varlık sebebi kamu
hizmetlerinin görülmesidir. Bu hizmetlerin görülmesi için gerekli mali kaynak
da; vergi, resim, harçlar ve diğer kamu gelirleridir. Dolayısıyla hizmetten
yararlananlardan kısmen ve diğer kamu gelirlerinden sağlanan parasal
kaynakların yine kamu hizmetinde kullanılması gerekmektedir. İç ve dış
denetim yolu ile bu harcamanın kamu hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığını
denetleyecek kurumlar yasalarda belirlendiği gibi, ayrıca kamu kaynaklarının harcama
usulleri de yine yasalarda belirlenmiştir. Bu
durumda belediye başkanı veya kamu harcaması yapmaya yetkili kılınmış
herhangi bir kamu görevlisinin kamu kaynağını, kamu hizmeti dışında, takdire
dayalı olarak kullanması ve harcaması halinde, hem idare hukuku hem de etik
ve ahlak ilkelerine aykırı davranmış olacağı tartışmasızdır. Üstelik böyle
bir durumun şahsi itibar kazanma, oy miktarını artırma, akraba, eş dost gönülleme gibi kamu yararı ve hizmet dışındaki amaçlarla
kötüye kullanılması da imkân dahilindedir. Bu
nedenle 5176 sayılı Yasanın 3 üncü maddesindeki "Kurul, kamu
görevlilerinin görevlerini yürütürken uymaları gereken etik davranış
ilkelerini hazırlayacağı yönetmeliklerle belirler" hükmü gereği
çıkarılan Yönetmeliğin 15 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında, kamu
görevlilerinin kamu kaynaklarını kullanarak hediye veremeyecekleri açıkça
kurala bağlanmıştır. Bütün
bu açıklamalardan çıkan sonuca göre kamu görevlilerinin (sıfatına
bakılmaksızın seçimle veya atama yolu ile görevlendirilmiş olsun) kamu
kaynaklarını kullanarak (5176 sayılı Yasada ve buna dayalı olarak çıkarılan
Yönetmeliklerde öngörülen istisnalar dışında; mesela bayramlardaki çelenk
koyma gibi) hediye vermeleri, etik ve ahlaki değerlere göre mümkün değildir. Olayda
da Belediye Başkanının belediye bütçesini kullanarak aldığı altınları evlenme
ve sünnet törenlerinde kullanması etik davranış ilkelerine aykırıdır. İlgili,
savunmasında bu harcamayı İçişleri Bakanlığının 25.04.1984 onay tarihli
"Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri"
Yönergesi'nin 10 uncu maddesinin verdiği yetkiye istinaden yaptığını
belirtmektedir. Görüldüğü üzere Yönerge, 5176 sayılı Yasadan ve bu yasaya
istinaden çıkarılan Yönetmelikten çok önce çıkarılmıştır. 5176 sayılı Yasada
ve Yönetmeliğinde öngörülen ve hediye verme alma ile ilgili yukarıda
belirtilen ilkeler doğrultusunda anılan Bakanlıkça yeni bir düzenleme
yapılabilirdi. Nitekim bu konu dosyada bulunan belgelere göre Bakanlıktan
sorulmuş; yönergenin değiştirildiği veya yürürlükten kaldırıldığı tespit
edilememiştir. Tabii olarak 5176 sayılı Kanun ve Yönetmelik, konuya ilişkin
genel etik davranış ilkelerini belirlediğinden bu ilkeler doğrultusunda diğer
idari birimlerin kendi hizmetlerine uygun düzenleme yapmalarına Anayasamızın
124 üncü maddesine göre engel bulunmamaktadır. Bakanlık Yönergesi ile Kamu
Görevlileri Etik Davranış İlkeleri Yönetmeliği arasındaki bu farklılığın
giderilmesi, kamu görevlilerinin uygulamadaki hatalarını önleyecektir. 5176
sayılı Yasanın 5 inci maddesinde, etiğe aykırılığın tespiti halinde verilen
kararın Resmî Gazete'de yayımlanacağı belirtilmiş ise de, daha önceki
kararlarımızın azlık oyunda belirttiğim üzere ceza ve disiplin hukukunda ceza
adaletini sağlayan benzer kurumların burada da uygulanması gerektiği inancındayım.
Belediye Başkanının, İçişleri Bakanlığı Yönergesini yorumlaması, Yönergenin
kaldırıldığının, değiştirildiğinin bilinmemesi ve küçük yerleşim yerinin örf
ve adetinin gözetilmesi gibi durumlar ve kararın
Resmî Gazete'de yayımının kişi, işyeri ve çevresi üzerindeki etkisi dikkate
alındığında kararımızın Resmî Gazete'de yayımlanmasına gerek bulunmamaktadır. Açıklanan
gerekçelerle çoğunluk kararının, kararımızın Resmî Gazete'de yayımlanması ile
ilgili bölümüne katılmıyorum. |
||||||