|
Kamu Görevlileri Etik Kurulundan:
KAMU GÖREVLİLERİ ETİK KURULU
KARARI
Dosya Numarası : 2009/62
Başvuru Tarihi : 24.08.2009
Karar Tarihi : 09.10.2009
Karar Numarası : 2009/38
A. BAŞVURAN
İhbar Üzerine Resen İnceleme
B. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN KAMU GÖREVLİSİ
Veysel UYAR, Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkan Yardımcısı
C. RAPORTÖR
Dr. Yılmaz AYDIN
D. İDDİALARIN ÖZETİ
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkan
Yardımcısı Veysel UYAR'ın 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden önce
5 ve 13 yaşlarındaki iki çocuğunu erken emeklilik ve diğer avantajlardan
yararlanabilmeleri için bir matbaada sigortalı olarak çalışıyor gösterdiği
iddiasıyla Kurulumuza ihbarda bulunulmuştur.
E. İNCELEME
Raportör tarafından hazırlanan
raporda, başvurunun görev, konu ve kabul edilebilirlik yönünden ilgili
Kanun ve Yönetmeliğe uygun olduğuna ilişkin görüş değerlendirilerek konunun
esastan incelenmesine geçilmiştir.
Dosyasındaki
bilgi ve belgeler çerçevesinde; basın yayın organlarında ileri sürülen 5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun yürürlülüğe
girmesinden önce 5 ve 13 yaşlarındaki iki çocuğunu erken emeklilik ve diğer
avantajlardan yararlanabilmeleri için bir matbaada sigortalı olarak
çalışıyor gösterdiği iddiasıyla ilgili Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
Teftiş Kurulu Başkanlığınca Sosyal Güvenlik Kurumu Başkan Yardımcısı Veysel
UYAR hakkında soruşturma başlatıldığı,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
müfettişince düzenlenen 30.07.2009 tarih ve (14) sayılı Soruşturma
Raporunda; Toprak Matbaa Reklâm ve Grafik Ambalaj İnş.
San. Tic. Ltd. Şti.'inde 2008
yılı Nisan döneminde işe giriş yapılarak sigortalı gösterilen ve prim
yatırılan toplam 59 kişi arasında Sosyal Güvenlik Kurumu Başkan Yardımcısı
Veysel UYAR'ın çocuklarının da yer aldığı,
22.10.2008 tarihinde adı geçen işyerinde Sosyal Güvenlik Kontrol Memurlarınca
yapılan denetlemede işyerinde sadece iki kişinin çalıştığının tespit
edildiği, 22.10.2008 tarih ve SA/1496 sayılı durum tespit raporunda işyeri
tarafından 2008 yılı 4 ve 5. aylarında bildirimi yapılan bir kişi dışındaki
diğer kişilerin sigortalı işe giriş bildirgelerinin gerçeğe dayanmadığı
nedeniyle iptal edilmesi gerektiğinin belirtildiği, buna istinaden Veysel UYAR'ın çocuklarının sigortalılıklarının iptal
edildiği;
Müfettiş
raporunda ayrıca, hayatın olağan akışı içinde herhangi bir kanun
değişikliği söz konusu olmasa idi Veysel UYAR'ın
5 ve 13 yaşlarındaki çocuklarının sigortalı olmalarını sağlama yoluna
gitmeyeceği, yürürlüğe girecek olan 5510 sayılı Kanun'un hükümlerine tabi
olmamalarını ve ileride daha uygun koşullarda emekli olmasının sağlanması
niyeti ve amacıyla sigortalı olmalarının sağlanıldığı, dolayısıyla adı
geçen şahsın davranışının görevinin gerektirdiği dikkat, özen ve itibar
duygusunu zedeler nitelikte olduğu, nitekim kamuoyu nezdinde bu durumun
yadırganarak tartışma yarattığı, kurum ve yöneticileri hakkında olumsuz
intibaa neden olduğu, ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.
21.08.2009 tarihli TKB/871
sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı oluruyla Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkan Yardımcısı Veysel UYAR'ın 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu'nun 125-A/e fıkrası gereğince "Uyarma"
cezası ile tecziyesine karar verilmiştir.
Söz konusu iddianın, bilgi ve
belgelere dayanılarak yapılan inceleme ve değerlendirilmesi sonucunda,
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkan Yardımcısı Veysel UYAR'ın
savunmasının istenmesine karar verilmiştir.
F. SAVUNMA
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkan
Yardımcısı Veysel UYAR, Kurulumuza gönderdiği 11.09.2009 tarihli savunma
yazısında özetle;
Çocuklarının
ortak velayetine sahip annelerine bir katalog çekiminde model olarak
çocukların çalışmasının teklif edildiğini, çocukların bireysel
gelişimlerine ve özgüvenlerine katkı yapması düşüncesiyle annelerince
teklif kabul edilerek müteaddit kez yapılan provalar sonucu çekimler
yapılarak söz konusu iş ilişkisinin kurulduğunu, bu konuyu basma
yansımasından sonra öğrendiğini, önceden bilgisi olsaydı bu duruma
kesinlikle engel olacağını, zamanlama konusunun kendisi için şanssız ve
üzüntü verici olmakla birlikte bilgisi dışında annelerinin tercihi
olduğunu, örtülü veya açık rıza göstermesinin veya yönlendirmesinin söz
konusu olmadığını, sorumluluğun şahsi olduğunu, başkasının fiilinden dolayı
sorumlu tutulmaması gerektiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkan Yardımcısı
olarak birçok toplantıda ve basına verdiği demeçlerde yasanın hemen
yürürlüğünden önce yaptırılan sigortalılıkların mutlaka inceleneceğini ve
gerçeğe dayanmayan sigortalılıkların iptal edileceğini müteaddit defalar
deklare ettiğini, eşinin yaptığı işin hukuka ve etiğe uygun olmadığını
düşünmediğini, 18 yıllık meslek hayatının etik ilkelerine (kanun çıkmadan
öncesi dâhil) her alanda uyarak ve etik ilkelerini yaşayarak geçtiğini
ifade etmiştir.
KARAR
Dosyadaki bilgi ve belgeler
birlikte değerlendirildiğinde; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkan Yardımcısı
Veysel UYAR'ın; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve
Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun yürürlülüğe girmesinden önce erken emeklilik
ve diğer avantajlardan yararlanabilmeleri için 5 ve 13 yaşlarındaki
çocuklarını, Ankara'da faaliyet gösteren Toprak Matbaa Reklâm ve Grafik
Ambalaj İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'inde
2008 yılı Nisan döneminde işe giriş yaptırarak sigortalı gösterdiği, Nisan
ve Mayıs dönemi için 3 ve 7 gün prim ödemesi yapıldığı, Sosyal Güvenlik
Kontrol Memurlarınca yapılan denetleme neticesi çocuklara ait işe giriş
bildirgelerinin gerçeğe dayanmadığı gerekçesiyle iptal edildiği
anlaşılmıştır.
Hakkında inceleme yapılan
Veysel UYAR, konuyla doğrudan ilgili, sigorta işlemlerinin yürütülmesi ve
denetlenmesinden sorumlu olan bir kurumun en üst yöneticilerindendir.
Dolayısıyla, görevi gereği bahse konu olan yeni Kanun'un gerek kurum
içindeki taslaklarının hazırlanması ve gerek Parlamentoda görüşülmesi
sürecinde aktif olarak yer aldığı ve bu nedenle, yeni Kanun'un getireceği
imkân ve yükümlülükleri bilebilecek en uygun konumda olan kişilerden biri
olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda görevi, konumu ve sorumluluğu nedeniyle
çocuklarının sigorta işlemlerinin eşi tarafından yapıldığı, kendisinin
bundan haberdar olmadığı yolundaki iddiası da; aile birliğinin devam etmesi,
aynı konutta ikamet edilmesi ve doğrudan kendi kurumu ile ilgili bir işleme
konu olan çocuklarının erken yaşta sigorta yaptırılmasından bilgisinin
olmaması hayatın normal akışına aykırıdır. Sigortalı
olarak çalışıyor gösterilen işyerinin, ilgili Kurumun Kontrol Memurlarınca
yapılan incelemesinde de, bu işyerinde daha önce sadece bir kişinin
sigortalı olarak çalıştığı, ancak yeni Kanun'un yürürlüğe girmesinden hemen
önce birdenbire 59 kişinin sigortalı olarak gösterildiği de dikkate
alındığında, normal koşullarda sigortalı olması düşünülemeyecek 5 ve 13
yaşındaki çocuklarının 5510 sayılı yeni Kanun'un bazı hükümlerinden
kaçınmak amacıyla sigorta yaptırılmış olduğu açıkça görülmektedir.
5176 sayılı Kanun'un 5.
maddesine istinaden çıkarılan Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile
Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in
8. maddesinde, "Kamu görevlileri, çalıştıkları kurum veya kuruluşun
amaçlarına ve misyonuna uygun davranırlar",
10. maddesinde, "Kamu görevlileri, kamu yönetimine güveni sağlayacak
şekilde davranırlar ve görevin gerektirdiği itibar ve güvene layık
olduklarını davranışlarıyla gösterirler. Halkın kamu
hizmetine güven duygusunu zedeleyen, şüphe yaratan ve adalet ilkesine zarar
veren davranışlarda bulunmaktan kaçınırlar", 13. maddesinde,
"Çıkar çatışması; kamu görevlilerinin görevlerini tarafsız ve objektif
şekilde icra etmelerini etkileyen ya da etkiliyormuş gibi gözüken ve
kendilerine, yakınlarına, arkadaşlarına ya da ilişkide bulunduğu kişi ya da
kuruluşlara sağlanan her türlü menfaati ve onlarla ilgili mali ya da diğer
yükümlülükleri ve benzeri şahsi çıkarlara sahip olmaları halini ifade eder,
" hükümlerine yer verilmiştir. Ayrıca Yönetmelik'in
"Yöneticilerin hesap verme sorumluluğu" başlığını taşıyan 20.
maddesinin ikinci fıkrasının da; yönetici konumunda olan kamu
görevlilerine, kurumlarının amaç ve politikalarına uygun olmayan işlem ve
eylemleri engellemek için görev ve yetkilerinin gerektirdiği önlemleri
zamanında almayı, bir sorumluluk olarak yüklediği görülmektedir.
Yukarıda
belirtilen nedenlerle hakkında inceleme yapılan Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkan Yardımcısı Veysel UYAR'ın, Yönetmelik'in "Amaç ve Misyona Bağlılık"
başlığını taşıyan 8. maddesinde, "Saygınlık ve Güven" başlığını
taşıyan 10. maddesinde, "Çıkar Çatışmasından Kaçınma" başlığını
taşıyan 13. maddesinde ve "Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu"
başlığını taşıyan 20. maddesinde düzenlenen etik davranış ilkelerine aykırı
davrandığı sonucuna varılmış, kararın taraflara tebliğine ve Resmî
Gazete'de yayımlanmasına, tebliğden itibaren altmış gün içinde idari
yargıya itiraz yolu açık olmak üzere,
09.10.2009 tarihinde oybirliği
ile karar verilmiştir.
Prof. Dr. Bilal ERYILMAZ Teoman ÜNÜSAN Talip
KABAN
Başkan Üye Üye
Dr. E. Aydın ÖZKUL Selçuk
HONDU Erdoğan
KESİM
Üye Üye Üye
Metin İlyas AKSOY Filiz
DİNÇMEN Muharrem
GÖKTAYOĞLU
Üye Üye Üye
Prof. Dr. Salih AYNURAL Gülsüm AZERİ
Üye Üye
|